RIYAALE IYO ARAP MOI MA ISA SHABAHAAN?

Waxay aqooyahanku sheegeen in taariikhdu ay had iyo jeer sheegaan inay soo noqnoqoto ama ay isa shabahdo.Bal la soco. 

Wakhtigii Kenya xornimada u dagaalameysay waxa hogaamiyaasha ka mid ahaa nin la odhan jiray Oginga Ondinga  ee qoray buugaga la yidhaa NOT YET UHURO ( I       recommend anybody who can read English to read). 

Hogaamiyhii Jomo Kenyatte isna xabsiga ayuu ku jiray,markii dhaqdhaqaaqii Mau Mau diina aad ayey u xoogeysatay Ingriiskiina isku dayey inuu wada hadal la galo madowga oo uu  kala qaybiyo.Wuxuu arkay in Oginga u yahay nin aad u adadag oo aan liiceyn waayo wuxuu had iyo jeer ku hal adkeystay Gobonimo,Ha la soo daayo Jomo Kenyatte, Beeraha cadaanku haysto ee uu ka boobay madowga ha uga kacceen.Markaa ayuu Ingriiskii si qarsoodi ah ula shiray Jomo Kenyatte oo xabsiga ku jiray oo uu kula heshiiyey in uu gobonimo bixinayo oo kenyatte ka noqdo madax laakiin aan beeraha sidooda waxba laga badalin. 

Jomo Kenyatte oo uu kursigu u darnaa ayaa si farxad leh u aqblay heshiiska, Sidaa ayaa Jomo Kenyatte ku noqday Madaxweyne Odinga isna noqday madaxwene ku xigeen isaga oo aan ka war heyn heshiiskii qarsoodiga ahaa. 

Waxa tiradii baarlamanka u badnaa qabiilka Kikuya oo uu ka dhashay madaxweynuhu Jomo kenyatte oo ah qabiilka u badan Kenya.Odinga oo ah isna qabiilka LUO ah oo aad uga tiri yar Kikuyada,waxa u calaamad ah qabiilaka Luo da inay iska saaraan laba ilig oo kuwa hoose ah. Odinga oo caadifad wadanimo haysay ayaa  fadhiyadii barlamanka soo hordhigay qadiyadii beeraha oo aad uga cadheysiisay Jomo Kenyatte oo jagadii ka qaaday Odinga.Wuxuu ku badalay Daniel Arap Moi oo ah isna qabiilka LUO oo aan lakiin halgankii waxba ku laheyn oo ahaa dadkii Ingriisku ku soo darsaday liiska mudanayaasha.  

Mudanayaal baarlamanka ka mid ahaa oo ka soo jeeday qabiilka Kikuyada ayaa ka biya diiday magacaabida Arap Moi laakiin Jomo Kenyatte ayaa ku hal adkeystay oo ku yidhi waxba meel idin kala tagi maayo Arap Moi .

Jomo Kenyatte wuxuu bilaabay nidaamka xisbiga kali ahi ka taliyo Kenya si aanu kursiga uga dhicin. waxana la cabudhiyey wixii ka soo hor jeestay.  Raggii gobonimada u soo dagaalamay qaarkood si fool xun ayaa loo laayey oo uy ka mid ahaa Tom Mboya, arrimahana waxa loo tirinayey Arap Moi.Sannaddihii u danbeeyey Jomo Kenyatte wuxu ahaa nin aad u da’ weyn markaa rag kale oo qabiilkiisa ka mid ah ayaa u ka talinayey wadanka oo ay weheliso xaaskiisu.

Waxana ka dhacay loolan siyaasadeed oo dhex maray qabiilka kikuyaha gudahiisa oo isku adeegsaday awooda m/weyne ku xigeenka oo u xil saarnaa inuu ka saaro xisbiga cidda loo soo canbaareeyo ka dibna markay is qabteen raggii u doonayey ayuu hadba ninka ugu miisan culus u sii tukhaan tukhin jiray.Waxanu soo saaray qaraaro uu ka mid ahaa kuu u  qaybiyey ciidamada oo u ku amrayo in aan saraakiisha ciidamada aan la qorin ciddii ka soo qayb qaadatay dhaqdhaqaaqii Mau Mau da isaga oo tilmaamaya inay hido u leeyihiin disibiliin xumo,dhaqan xumo iyo kaladanbeyn la’aan.Taas noqotay fadeexad u aad u daafaco isaga oo ku hal qabsaday in ciidamadu ay noqdaan ciidan dawladdeed oo aanay jabhad noqon. 

Markii u geeriyooday Jomo Kenyatte 1978 waxa la caleemo saaray Arap Moi oo la sheegay in uu yahay ku meel gaadh oo xisbiga KANU u soo sharixi doono cidda noqneysa madaxweyne oo jagada Arap Moi heyn doono in tii uga hadsaneyd mudaddii Jomo Kenyatte.Mudaddii oo aheyd laba sanno ayuu Arap Moi kala shaandheeyey dawladdi iyo xisbigii oo u banaanka u tuurey raggii miisaanka ku lahaa Kikuyada.Waxay aad iskaga hor yimaadeen mucaaradad xoog ah oo ay weheliso murwadii madaxweynaha.Wuxuu soo urur saday dhalinyaro kikuya ah oo daneystayaal ah oo u xisbiga ku soo daray iyo cuqaal badan oo ah Kikuyu oo u xidhay biladdo u ku sawuranyahay isaga iyo Jomo Kenyatte,guryo u dhisay lacagna ku laaluushay.Wuxuu cuqaasha siiyey kaadhadh ay ku arki karaan marka ay u baahdaan intii u dhaweydna shaqooyin sar sare ayuu u qoray,waxaan u sheegay in aanay u baahneyn in ay u soo maaraan wasiirada si ay u arkaan.Markii ay isku dayeen mudanayaasha Kikuyadu in awooda Arap Moi ay wax ka dhimmaan, waxa ka hor yimi cuqaashii u laaluushka siiyey iyo dhalin yaro Kikuya ah oo u ka dhigay guul wadayaal oo u madax uga dhigay, madax ilaa heer gobol.Had iyo jeerna is badelka dawladu waxay noqotay joogto oo laba nin oo walaal ah ayaa is ku badalay golaha wasiirada.Divide and Rule.Waxanu ku hal qabsan jiray Mzee Jomo Kenyatte iyo harambee oo lagu yaqaanay Jomo Kenyatte.Iyo walabi ammaantiisa inuu halgamaa weyn ahaa. 

Markii ay doorashadii 1982 timi ayaa xisbigii KANU soo sharaxay Arap Moi oo kaligii loo codeyey.Ka dibn wuxuu bilaabay in uu ka sifeeyo laba kursi mooye Kikuyada golaha dawladda.Intii salaanka la fuushanyend dhalin yartii dammac badneydna ayaa qoryo dab leh sudhay isna isaga oo is ka dhigaya inuu ka xun yahay ayuu faraha hore kaga joogsaday si ay si fiican uga saaro siyaasada.Waxa ka mid ahaa ragga la khaarajiyey ee kikuyadu filayesy in uu madaxweyne noqdo nin la odhan jiray Mr James Gichuru oo lagu dilay wax lagu sheegay shil baabuur.Waxanu ahaa ninkii ka madax ahaa xisbiga KANU wakhtigaa.Waxa la ii sheegay in nin ka mid ah raggii ugu firfircoonaa Kikuyada oo ahaan jiray Wasiiraka Maaliyada sannadihii 60’s iyo 70’s oo cashadiisu ahaan jirtay 8 course lagu arkay isaga oo saf ku jira meel laga iibsado CHIPs “BARADHO SHIILAN” oo ah cuntada dan yarta ka shaqeysa xafiisyada Nairobi.Aakhirkii kikuyadii ayaa labada ilig ee hoose iska soo saartay si ay Luo ugu ekaadaan oo magacyadii ku caanka ahaa kikuyada iska badeshay si ay shaqooyin uga helaan dowladda ama uga nabad galaan special branch ka (NSS). 

Hadaba Malaga yaabaa in Soomaaliland ay marto maxaladda ama isku ekaanshaha taariikhda ee Kenya, HAA iyo MAYA. Waxan jeclahay in aan wax ka qoro jawaabta ka dib doorashada madaxwene marka ay dhammaato. La soco haddii aad xiiseynaso taariikhda.Faaladani waa ta Simon Jekins ku qoro The Times ee London oo kale markaa wax kale ha kala dhex bixin fadlan.Thank you.   

Email:  Noahatteyeh@aol.com

NOAH ASKAR CAATEEYE     LONDON.NW7    

SOMALILAND DEMOCRACY WATCH ORGANISTION - NEWS PAGE