Qaybtii koowaad ee warbixinta Wasaaradda Waxbarashada ee dalka 

Qalinkii: C/raxmaan Maxamed Guun

Wasaaradda Waxbarashada  

Lacagta Miisaaniyadda Wasaaradda Waxbarashada inteeda badani waa mushaharka macalimiinta  

In kastoo Miisaaniyad badan loo cayimay haddana anigu waxaan u arkaa ama ay ila tahay inay ku yartahay Miisaaniyadda loo qoondeeyay kuna haboonayd iyadoo lagu kabo Miisaaniyad kale si kor loogu qaado tayada Waxbarasho ee Qaranka in kastoonay ka madhnayn wax is dhaafin. Waana tan Miisaaniyaddii Wasaaraddu:  

2001: 5,020,564 oo u dhigmaysay 6.43% Miisaaniyaddii guud ee dalka

2002: 5,651,189,000 oo u dhigmaysay 6.36% Miisaaniyaddii guud ee dalka

2003: 3,434,965,447 oo u dhigmaysay 3.38% Miisaaniyaddii guud ee dalka

2004: 4,573,462,219 oo u dhigmaysay 3.1% Miisaaniyaddii guud ee dalka  

Wasaaraddani waxay ka mid tahay sida aynu kor ku aragnay Wasaaraddaha ugu

 Miisaaniyada badan haddaba si aan u ogaano bal qaabka iyo sida loo isticmaalo Miisaaniyadda iyo si aan u daba galno in ay mareen halkii loogu talo galay ayaa waxay

 nagu qaadatay muddo aad u dheer muuqaalka guud ee Wasaaraddu waa mid aad u bilicsan waxay leedahay Wasiir, Wasiiru dawle, Agaasime Guud iyo afar Agaasime Waaxeed tirada macalimiinta ee dalku waa ku dhawaad laba kun oo macalin, Gaadiidka Wasaaraddu ay maanta haysataa waa todoba iyo toban gaadhi waxaanay u qaybsan yihiin shan gaadhi waxa iibisay Dawlada sanadihii 1999kii, 2002dii, 2004tii lix gaadhi oo kalena waxa ku caawisay hayada UNICEF oo maanta dhamaantood wada shaqeeya waxa kale oo hayada SCF Denmark laga helay laba gaadhi hayada IAS ayaa iska kaashaday gaadhi loo iibiyay Degmada Sheikh ee gobolka Saaxil saddex gaadhi laba maarki tuu yihiin iyo xaajiyad Wasaaraddu waxay ka iibisay si dadban lacagtii loogu talo galay inay ku kiraystaan gaadiidka ay ku shaqaynayaan, Gaadhiga GT 316 Mark II oo laga iibiyay kiro afar bilood ahayd oo hayada UNESCO PEER ugu kirayn lahayd xafiiska manaahijta iyo tabobarada, GT 483 xaajiyad Hilux ah oo ka hawl gasha waaxda kormeerka guud waxa laga iibiyay kiro todoba bilood ahayd oo hayada SCF USA u kirayn lahayd Wasaaradda waxa kale oo intaa u dheer Wasaaradda afar Mooto oo hayada SCF UK ku caawisay degmooyinka Oodweyne, Balidhiig, Buhodle iyo xafiiska xisaabaadka Waxbarashada Gobolka Togdheer run ahaantii intii aanan galin daraasaadkan waxaan ka mid ahaa dadka sida aadka ah u naqdiya waxqabadka Wasaaradda Waxbarashada balse marka aad hoos ugu dhaadhacdo waxaad ogaanaysaa inay tahay mishiinka kala wada hawlaha ugu muhiimsan ee wadanka tusaale ahaan Dugsiyada Xukuumadda ardayda dhigata isu gayntoodu waa 117260 arday (boqol kun todoba iyo toban kun laba boqol iyo lixdan arday), macalimiinta wax u dhigta ardaydaasi waxay dhan yihiin 2367 macalin (laba kun saddex boqol todoba iyo lixdan kun oo macalin) tirada dugsiyada waa 392 dugsi (saddex boqol laba iyo sagaashan dugsi) oo ku kala yaala lixda gobol ee dalka fasaladuna waa 2455 kalaas (laba kun afar boqol iyo shan iyo konton kalaas) intaasi waxa weeye ardayda dhigata dugsiyada Xukuumiga ah oo anay ku jirin dugsiyada kor u qaadista qoyska sida kuwa waxbarashada asaasiga ah ardayda dhigata dugsiyada gaarka loo leeyahay waa 30435 arday (soddon kun afar boqol iyo afar boqol shan iyo sodon kun oo arday) marka aynu haddaba ka nimaadno ardayda gaadiidka iyo waxqabadka kale ee Wasaaradda ayaa waxa aynu isku dayaynaa in aynu falanqayno qaabka iyo sida ay wax uga socdaan hawlaha baaxadaa leeg ee joogtada ah aan ku horeyno Wasiirka Wasaaraddaa xaqiiqdii marka runta laga hadlayo waa nin macquul ah, degen, aqoonyahan ah, daadajiyayna maamulkii oo cid walba faraha uga qaaday shaqadii ay lahayd waxa la shaqeeya Agaasime Guud oo cusub in kastoo aan qiimayntiisa wax badan laga dheegi karin haddana qaabka uu hadeer u shaqeeyaa maaha mid ay diidayaan damiirka dadweynuhu waxase dhibaato ka jirtaa Agaasimaha Maamulka oo aan isagu cidnaba ka amar qaadan isuna hasta inuu ka awood badan yahay xataa Wasiirka waxaan aad ugu farxay awal hore hayaduhu iyaga ayaa qaban jiray siminaarada isla markaana waxay doonaan ayay ka yeeli jireen waxase wakhtiyadan danbe si toosa ula soo wareegay Wasaaradda waxa iyaduna bar-bar socotay isla jaanqaadka koboca tirada ardayda ee xawliga ku socotay iyo baahiyaha fasalada ee dugsiyada asaasiga ah iyo kuwa sareba hirgelinta dhismaha laababka sayniska iyo farsamo yaqaanadooda ee dugsiyada sare ee dalka waxa iyaguna kor loo qaaday fidinta laybreeriyada looga baahan yahay degmooyinka iyo Gobolada haddaan dib ugu yara noqono tirada guud ee ardayda qaadatay shahaadada Dugsiga sare sanadaha u dhexeeyay 2001 – 2004ta waxay noqonayaan sidan  

√        Hargeisa 711 arday

√        Awdal 100 arday

√        Togdheer 37 arday

√        Saaxil 34 arday

√        Sanaag 18 arday

√        Sool 0 arday

Isu gayntooda guudna waxa ay noqotay 900 oo arday halka ardayda dugsiyada dhexe ee 2001 – 2004 ay ahaayeen

√        Hargeisa 85 arday

√        Awdal 1 arday

√        Togdheer 1 arday

√        Saaxil 1 arday

√        Sanaag 1 arday

√        Sool 0 arday

Isugayntooduna waa 90 arday, hada ha u qaadanina ardayda shahaadooyinka qaadatay ama aan qaadanin in ay yihiin ardaydii waxka baratay sanadahaas oo dhan dalka ee waa ardaydii soo haleeshay in ay qaataan shahaadooyinkooda waayo waxaa jira arday intay qalin jabiyaan aan qaadanin shahaadada.

Siduu ii sheegay Wasiirka Wasaaradda Waxbarashada shahaadooyinka Dugsiyada hoose dhexe sare waxaa laga aqoonsan yahay wadamo badan oo caalamka ah waxa Wasaaradda ka kaalmeeya sugida imtixaanaadka hayada AET iyo UNESCO PEER hawlaha imtixaanaadka oo ah mar aan wax ka waydiiyay sarkaal ka tirsan gudiga imtixaanaadka maadaama ay tahay arin xasaasi ah wuxuu ii sheegay waxay Wasaaraddu u dejisay qaab sugan oo marxalado si taxadir leh looga firkiray oo ka kooban sida soo socota:-

Kaadhadhka waxa loo sameeyaa qaabka lacagaha loo sameeyo mid u dhaw haddii la isyidhaahdo hala been abuuro ama la isku dayaba waxa soo baxaya astaamo hoose oo qarsoonaa sidaa ayaa lagu qabtaa cida samaysa marka aan dhan kale ka eegno waxaan ognahay in aan habluhu ku dhiiranin ama ay meel dhexe kaga hadhaan Waxbarashada taasoo Wasaaraddu samaysay in ay ku dhiiri geliso hablaha in xataa haddii ay waayaan fiiga laga qaado aan iyaga loola macaamilin sida wiilasha haddaba waxa ay leedahay Wasaaradda Waxbarashadu qoraal qoran oo la yidhaahdo Siyaasada Waxbarashada Qaranka

1.     Waxa nuqulka u horeeyay ee barnaamijka Siyaasada Waxbarashada la iskugu yimid Hargeisa sanadii 1994kii waxaana ka qayb galay la taliyeyaal ajnabi ah iyo kuwo reer Somaliland oo gaadhayay 50 aqoonyahan.

2.     Sanadii 1997kii ayaa haddana mar labaad gudi heer Qaran, indheer garad Waxbarasho iyo la taliyeyaal khubaro ah oo ka socda hayada UNICEF ayaa waxa lagu sameeyay kobcin iyo tayayn.

3.     Sanadii 1999kii waxa hadana Wasaaradda Waxbarashaddu u igmatay haadintii u danbaysay ama shaandhayntii u danbaysay khabiirkii manaahijta Somalia marxiim Bashiir Faarax Kaahiye, aqoonyahano Wasaaradda Waxbarashada iyo Jaamacada Somaliland iyadoo uu wehelinayo khabiir Marakan ah oo khibrad dheer u lahaa dejinta siyaasada Waxbarasho ee heer caalami.

4.     Sannadii 2003da ayaa iyadoo wasaaraddu la kaashanaysa hayada UNICEF lagu gudbiyay Nairobi/Kenya khubaro caalami ah oo uu Gudoominayo Wasiirka Waxbarashada ee dalka Kenya .

5.     ugu danbayntii sannadii 2004ta waxa naqtiin la waafajinayo himilooyinka iyo yoolka Waxbarashada Qaranka Somaliland ku sameeyay masuuliyiinta Wasaaradda Waxbarashada. Document-gan aynu ka sheekaynayno oo dhamaystirana waxa lagu tujumay afka soomaaliga kuwaasoo sida uu ii sheegay Wasiirka Wasaaraddu hadeer diyaar u ah in loo gudbiyo Goleyaasha Qaranka si loogu hago siyaasada heer Qaran ee Waxbarashada dalka.

Intaa waxa raaca wasaaradda waxa hoos yimaada oo ay caawisaa bishiina siisaa 20.000.000 (labaatan milyan) oo sanadkii noqonaya 240.000.000 (laba boqol iyo afartan milyan) xarunta Agoomaha ee Magaalada Hargeisa waxa kale oo ay lacag is leeg siisaa Jaamacadaha Hargeisa, Camuud, Burco min 100.000.000 (boqol milyan) mid kastaba 

Lasoco qaybta danbe ee warbixinta wasaarada Waxbarashada

SOMALILAND DEMOCRACY WATCH ORGANISTION - NEWS PAGE