Arin Xasaasi ah oo
Khatarteeda leh, una Baahan Hubsiimo iyo Diplomaasiyad Dheeraad ah.
Waxa soo Diyaariyey:
Osman Abdillahi Sool....Copenhagen E-mail:sooldhuub@hotmail.com
Arintu waa Heshiiskan Dawladan cusub ee Madaxweyne
Riyaale la-gashay Waaxda Socdaalka ee Britain ee ku saabsan soo celinta
Qaxoontiga.
Heshiiskan oo aan filaayo in uu yahay Hawlgalkii ugu horeeyey
ee Dawladani lagasho Dal Shisheeye ah ayaa u muuqda in uu yahay (Booraan
Afkii laga Qafilay oo Qabarna hooseeyo).
Dawladaha Guun-ka ah ee reer Galbeedka ayaa Caan ku ah had
iyo jeer in ay la-galaan Heshiisyu Khiyaamo iyo Hagardaamo dabada ku haya.......Wadamada
yar-yar ee Dunida Seddexaad iyaga oo u lulaaya waxoogaa Dhaqaale ah.
Dalka Ingiriiska oo Qaxoonti la Ciirciiraaya, Siyaasadiisa
Qaxoontiguna Baaxaadegayso, Kuna Takhlantahay Dawladan Labour-ka ee Tony
Blair ayaa tiraba 3 jeer intii sanadkan uu Ururka Midawga Europe ku
Gacansaydhay Hindiseyaal ay soo hordhigeen.
Xeerarka Caalamiga ah ee Qaxoontiga oo aanay waafaqsanayn
Hindiseyaashaasi awgood Ayaa lagu diiday.
Taasina waata ugu muhiimsan ee ku kaliftay Dawlada Ingiriiska
in ay soo Aag bedelato, Heshiiskana u lagashay Dawladan Cusub ee
Riyaale.
Heshiisyada noocan ah markaad gelayso ayaa
lagama-maarmaan ah in aad haysato Goob-Joogeyaal ku xeel dheer oo Aqoon sare
u leh Xeerarka Caalamiga ah siiba kuwa Qaxoontiga.
Waxa kale oo muhiim ah in aad la tashato Diplomaasyiin Sharci
yaqaana oo awood u leh ku Gorgortanka iyo ka Dabinka-dhawrka Heshiisyada
noocan oo kale ah.
Aqoonta sare iyo Diplomaasiyadaa dheeraadka ah ayaa ah mid ay
ka Aradantahay Hogaanka Wasaaradda Arimaha Dib-u-dajintu ee Heshiiskan
Qalinka ku Duugtay, taana waxa Caddayn iyo Makhraati u ah Heshiiskii la-lagalay
Denmark 1997-kii ee ku Magac baxay *Ka Ganacsigii Binu-Aadanka*
Heshiiskan oo aynu Marti uga nahay Faafaahintiisa Dawlada,
ayaan Noxorkiisa ka Sahaminayaa aniga oo ka shiidaal qaadanaaya
Heshiiskii ama Fadeexadii *ka Ganacsiga Binu Aadanka* oo Wasaaradda
Dib-u-dajinta ee S/land iyo Wasaaradda Arimaha Gudaha ee Denmark Xudun u
ahaayeen.
Sidee ayey ku Abuurantay Fadeexadii ka Ganacsiga Binu-Aadanku?
Taariikhdu waxbay Hagtaa, Dadkuna wuu haybiyaa.....Ku
dhawaaqidii Qaranimada Somaliland oo ku Beegantay Xilli ay Qaxoonti fara
badani Dunida Qarqiyeen siiba Qaxoontigii Somaliland iyo kii Somalia
ayaa wax ka bedeshay Siyaasadii Qaxoontiga ee Europe.
Isla markiiba Denmark iyo Sweden ayaa ku dhawaaqay in aanay
Qaabilidoonin, Sharcina Siindoonin Qaxoontiga ka soo jeeda Somaliland.
Labadaa Dal ayaa Qorshe Qarsoodi ah oo aanay soo Shaacbixin
watay oo isna ahaa in ay Somaliland u Isticmaalaan Meel in ay ku
soo Daadiyaan Qaxoontiga Soomaaliyeed oo dhan ee ay Xeryaha
ku hayaan, Meel ay u Masaafuriyaana jirin oo Dunida oo dhan laga
Diiday.
Dawladii Denmark ee 1997 oo Xukunka ka lawareegtay 92/93 Dawlad
Konservative ahayd, ka Dib markii ay ku soo baxday Fadeexad ku
saabsanayd ku-xadgudub sharci oo loo gaystay Qaxoonti reer Srilanka
ahaa.(Tamil)
Sanadkaa 1997 oo Doorashona soo dhaweyd ayaa Qadiyaddii
Qaxoontigu noqotay mid Ololaha Doorashadda lagu galo oo ay ku Hirdamaan
Xisbigii Taladda hayey ee Social Democraatigu iyo Xisbiyadii garabka midig
ee mucaarid ka ahaa.
Dawladii uu hoggaaminaayey Madaxweynihii Geeriyooday M.
Ibrahim Egal Sannadkii 1997 iyo Dawladii Denmark ee uu Talada u hayey
Xisbigii Social Democrati-gu, ayaa ku heshiiyey in Qaxoontiga u dhashay
Somaliland ee Sharciga looga diido Denmark in lagu soo celiyo Dalkooda,
Somaliland-na Jeebka loogu shubo lacag dhan 53 million oo ah Denish krone (8
million Dollar), Iyada oo lagu magacaabayo Mucaawino iyo Dib- u- dejin loogu
deeqayo dadka la soo celinaayo.
Heshiiskii oo aan dhaqan galin ayaa Xisbiyadii Mucaaridka
ahaa ee Denmark ka war heleen oo Talo Faro ka haaday arintiina cirkaa ku
shareerantay.Xisbiyadii Mucaaridka ahaa ayaa Xisbigii Dawlada hayey ku
Canbaareeyey in uu Heshiis la galay Binu-aadan-nimada ka dhan ah Maamul yar
oo ka dhisan meel Colaadi ka oogantahay, kuna Shaabadeeyey heshiiskii magac
ah KA GANACSIGA BINU-AADANKA.
Xisbiyadii Mucaaridka ahaa ayaa iyaga oo ka Duulaaya
Qodobo Sharciya yidhi 50 Qof oo Qaxoonti ah oo lagu celinaayo Dalkoodii ayaa
lagu kala iibsanayaa 53 million oo krone ......Garo oo Qofkiiba Waa 1
million oo krone.
Qorshihii Dadka Qaxoontiga ah Dayuuradaha lagaga
Daadinayey, Dacalad Madaarka Hargaysa.
Dawladii Denmark ayaa bilawday Qorshe Tuugo ah oo ay ku
Masaafurinayso Qaxoontigii Somalida, Dhawr Qof ayaa la qaaday iyada oo la
sii mariyey Nairobi.
Nairobi-na laga saaray Dayaaradu fudfudud, ka dibna lagu
daadiyey Dacalada Madaarka Hargaysa. Dayuuradaha oo marka ay dadka daadiyaan
si deg-deg ah u duulaayey ayaa Maalin maal maha ka mid ah si Qaflad ah lagu
qabtay Dayuurad siday dhawr Qof oo Qaxoonti ah doonaysayna in ay daadiso oo
deg deg u laabato iyada oo aan laga war-helin.
Qabashada Dayuuradaa ayaa sheekadii Qarxisay.....Qorshihiina
fashilaysay iyada oo Warka Madaxdiisii uu ka dhigay TV-gii Denmark.
Seddex Sarkaal oo sare-sare oo laba tahay Ciidanka Buliiska
Denmark midna ka socday Wasaaradda arimaha Gudaha ayaa saaka Gacanta uga
galay Maamul yar oo ka dhisan Dhulka Colaaduhu ka holcayaan ee waqooyiga
Somalia.
Maamulka oo Hogaaminaayo Qabqable Dagaal ayaa sheegay in
Dayuuradu ku soo Xadgudubtay Hawadooda, sifo Tuug ahna ku keentay dad
Qaxoonti ah.
Qabashada Dayaaradaa iyo Masuuliyiintii la socotay oo
Xamaasad weyn oo Siyaasi ah ka abuurtay Denmark ayaa aad u
dhiirigalisay in la-galo Heshiiskan ah in Dad iyo Duunyo la isdhaafsado,
ka dibna la siidaayo Dayaaradii iyo Masuuliyiintii lagu hayey Hargaysa.
Cadaaddiskii Dawlada kaga imanaayey Dadweyhihii Danish-ka
ahaa, Xisbiyadii Mucaaridka iyo Garyaqaanadii ku takhususay Sharci samaynta.....iyo
waliba Sharci ilaalinta ayaa ku Khasbay Dawladii in ay IS-CASISHO, haddii
aanay Heshiiska runta ka sheegin Sharcigana Waafaqsiin.
Markaa ayaa hadaba ay Dawladii Danish-ku arintii xoog
saartay iyadoo Wafti Balaadhan Hargaysa u dirtay oo la soo xaajooda
Maamulkii Somaliland.Suxufiyiin waaweyn oo ka socday TV-GA Denmark iyo
Wargayska Politiken oo Raacay Waftiga ayaa warka toos uga soo diraayey
Qasrigii Madaxweynaha ee Hargaysa.Wasiirkii arimaha Gudaha ee Denmark
Miss, Birthe Weiss ayaa TV-GA laga soo saaray iyada oo khadka Telephonka 12
saacadood si toos ah u gala Xaajoonaysa Madaxweynihii Geeriyooday
M. Ibrahim Egal
Madaxweyne Egal Alla ha u naxaristee oo markii hore ku
Giijiyey Danish-ka Ayaa Aakhirataankii Badbaadiyey Dawladii Sii-dhacaysay ee
Denmark, markii uu Saxaafda Caalamka u sheegay in Mucaawinadan la siinayaa
iyo Qaxoontiga la soo celinayaa aanay isku Xidhnayn.
Taasi se Dhacdo Diplomaasiya oo dhexmartay Marxuunkii iyo
Dawladii Danish-ka ee Qiiraqiirada ku jirtay bay ahayd, heshiiskiina, halkaa
ayuu ka sii socday iyadoo si dadban uu Danish-kii u fuliyey, Somaliland-na
Qayb libaax ka Qaadatay Lacag dhamayd 120 million oo krone (18 million
Dollar) oo Somalia oo dhan loogu Tala-galay.14 Muwaadin oo Qaxoonti
Somalilander ahna sifo Qasab iyo Jujuub ah loogu soo celiyey Hargaysa
Raadkii Fadeexadii ka tegtay, Wasiiradii iyo
Masuuliyiintii kale ee ka Qaybqaatay Fadeexada labada dhinac-ba, marka laga
reebo labadii Madaxweyne.
1-Marwo, Birthe Weiss.....Wasiirkii hore ee Arimaha Gudaha
ee Denmark oo ahayd Xuduntii Fadeexada dhinaca Denmark.
2- Mudane, Abdillahi Darawal....Wasiirkan Dib-u-dajinta ee
S/land ayaa isaga iyo Wasaaradiisuba yihiin Xuduntii Fadeexada dhinaca
Somaliland
3-Mudane, Jens Rasmusen.....Sarkaal sare oo ciidanka
buliiska Denmark ka tirsanaa oo Shaqadii laga fadhiisiyey.
4-Marwo, Nina Holbeck..... Gabadh da' yar oo ahayd
Siyaasiyad Xisbigii Social Democratiga u Qaabilsanayd Arimaha Qaxoontiga oo
iyana is-casishay.
5-Mudane, Bashiir Haji Hassan Geele..... Wasiir ku
xigeenkii hore ee Wasaarada dib u-dajinta. ahaana waftigii Denmark loo soo
diray.
6-Mudane, Oomane....wasiirkii hore ee Kaluumaysiga, ahaana
Waftigii Denmark loo soo diray
Waxa kale oo Waftiga loo soo diray Denmark la socday oo
Arinta Goobjooge ka ahaa Mudane, Ali Jirde oo ahaa Danjirihii Scandanavainka
u Qaabilsanaa Somaliland iyo Somalia..
Hadaba iminka waxaan ogaanay fahamnayna Kaartooyin
Qarsoonaa oo habab Duwali ah loo Adeegsaday, laguna Dulmiyey Muwaadiniintii
Laga soo Celiyey Denmark oo ilaa iyo iminka Xuquudoodii ku maqan tahay
Wasaarada dib-u-dajinta S/land.
Lacagta Denmark ku bixisay Heshiiska, laba waji ayey kala
ahayd, Waji waxa uu ahaa Mucaawino Guud oo Dalka la siiyey, wajina waxa uu
ahaa lacag loogu tala galay Qaxoontiga la soo celinaayo oo loogu dhiibay
wasaarada dib-u-dajinta S/land , Sidaa waxa caddaysay .....Waaxda xisaab
celinta ee Deqda debedaha u Qaabilsan Wasaarada Maaliyada ee Denmark.
Aragtida ku jahasan Heshiiskan Cusub ee wax-garadka
Ururada Qurbejooga
Hadal iyo murtiba hadii aanu nahay wax garadka ururada
Qaxoontiga ee reer S/land ee Aagan Europe, Anaga oo ka shiidaal qaadanayna
Aafooyinkan ka soo Ifbaxay Fadeexadan Foosha xun , waxaanu soo jeedinaynaa
Qodbadan hoos ku Qoran.
1-Waa in sida ugu dhakhsaha badan Dawlada iyo Wasaarada
dib-u-dajintu Heshiikii ay la galeen Ingiriiska oo tafatiran, faahfaasana u
soo hordhigaan labada Gole ka Shacabka iyo ka guurtidaba iyo labada
Xisbiyada ee Wadaniga ah KULMIYE IYO UCID iyo ururada Qaxoontiga Somaliland
ee Europe.
2- Waa in Wasaarada dib-u-dajintu warbixin hufan ka
keentaa heshiiskii Denmark lala-galay iyo xaalada ay ku sugan yihiin
Qaxoontigii Denmark laga soo celiyey iyo Heshiisyadii kale ee ku
saabsanaa Qaxontigii isna Jabouti iyo Qorshaha guud ee ay u diyaarisay
Dadkan ay doonayso in la soo celiyo Wasaaradu.
3-Waxa Muhiim ah in la sameeyo Gudi Madaxbanaan oo Aqoon
sare leh iyo Awoodba oo ka kooban labada Gole, labada Xisbi ee mucaaridka ah
iyo Ururada Qaxoontiga ee Qurbejooga.
Gudidaasi waa in la shaqaysaa Wasaarada dib-u-dajinta
ugana soo qaadaa Xuquuqdoodii kaga Maqnayd Wasaarada, Muwaadiniintii Denmark
laga soo celiyey ee wali Dulman.
4- Waxa muhiim ah in la qabto shir loo wada
dhanyahay Gudida, wasaarada Dib-u-dajinta, Ururada Qaxoontiga inta aan
Heshiiska la gudo galin oo lalafa-guro wixii lagu kala duwanyahay ee Afkaar
ah, laysuna xog waramo.
Wax is weydiini ma xuma ee wax is weydaaris ayaa daran,
sidaas iyo Ismaqal, Isfaham iyo Is afgarad wanaagsan.
Waxa soo diyaariyey: Osman Abdillhi Sool....Copenhagen
17/07/2003.
M
